AI-geletterdheid training verplicht: hoe doe je het goed?
Artikel 4 van de EU AI-verordening is al van kracht. Een generieke ChatGPT-cursus voldoet niet. Wat een goede AI-geletterdheidstraining wél bevat en hoe je het gedocumenteerd vastlegt.
- Artikel 4 van de EU AI-verordening verplicht bedrijven om ervoor te zorgen dat medewerkers die AI-tools gebruiken voldoende AI-geletterd zijn. Dit is al van kracht sinds 2 februari 2025.
- Een generieke cursus voldoet niet: de training moet rol-specifiek zijn — een recruiter die AI-scoring gebruikt, heeft andere kennis nodig dan een marketeer die Midjourney gebruikt.
- Documentatie is verplicht: je moet kunnen aantonen dat je training hebt gegeven, wie het heeft gevolgd, wanneer en wat de inhoud was.
- Drie stappen: (1) inventariseer welke AI-tools per rol worden gebruikt, (2) bepaal per rol wat de medewerker minimaal moet begrijpen, (3) train en documenteer — herhalend als de tools veranderen.
Waarom een generieke AI-cursus niet volstaat
Veel bedrijven reageren op de AI-geletterdheidsverplichting met een collectieve cursus: een online module over wat AI is, hoe ChatGPT werkt en wat de risico's zijn. Dat is beter dan niets, maar voldoet niet aan artikel 4 van de EU AI-verordening. De verplichting is gerichter: elke medewerker moet voldoende AI-geletterd zijn voor de specifieke AI-tools die zij in hun rol gebruiken. Een recruiter die AI-scoring software gebruikt, heeft andere kennis nodig dan een accountant die Copilot inzet voor Excel-formules. De verordening zegt niet hoeveel uur de training moet duren — maar ze zegt wel dat je het moet kunnen aantonen als een toezichthouder ernaar vraagt. Dat stelt eisen aan zowel de inhoud als de documentatie.
Drie eisen aan een goede AI-geletterdheidstraining
De EU AI-verordening is bewust vaag over de exacte vorm — maar drie eisen zijn duidelijk af te leiden uit de tekst en de handhavingspraktijk in vergelijkbare Europese regelgeving.
Eis 1: aansluiten op de daadwerkelijk gebruikte AI-tools
Artikel 4 spreekt van 'voldoende AI-geletterdheid' in de context van de specifieke taken van een medewerker. Dat betekent dat de training moet aansluiten op de AI-systemen die die medewerker daadwerkelijk gebruikt. Begin met een AI-inventarisatie per team: welke tools worden ingezet, voor welke taken en met welke mate van AI-ondersteuning? Op basis daarvan bepaal je per rol wat de minimale basiskennis is. Voor een lichte gebruiker (iemand die af en toe ChatGPT gebruikt voor een samenvatting) volstaat een kortere training dan voor een recruiter wiens selectiebeslissingen deels op AI-output gebaseerd zijn.
Eis 2: inhoud die medewerkers echt begrijpen
Een effectieve AI-geletterdheidstraining beantwoordt voor elke rol drie kernvragen: hoe werkt de AI in de tool die ik gebruik (op hoofdlijnen), wat zijn de beperkingen en mogelijke fouten van deze AI, en wat doe ik als de AI een fout maakt of als een klant of kandidaat bezwaar maakt? Voeg daar bij hoog-risico-rollen (denk aan recruitment-AI of diagnostische AI in de zorg) aan toe: wie is de toezichthouder die mijn AI-beslissingen controleert en hoe rapporteer ik een incident? Dit hoeft geen uitgebreide opleiding te zijn — maar het moet concreet zijn, niet abstract.
Eis 3: vastgelegde documentatie die een audit doorstaat
De verplichting tot AI-geletterdheid is pas aantoonbaar als je het hebt gedocumenteerd. Minimale documentatie: een trainingsdossier per medewerker (naam, rol, welke training, datum, duur en inhoud) en een versiehistorie als je de training bijwerkt wanneer tools veranderen. Bewaar dit als onderdeel van je AI-register. Als een nationale toezichthouder — na 2 augustus 2026 actief met handhavingsbevoegdheden — om bewijs vraagt, wil je niet uren zoeken naar losse e-mails en presentaties. Een gestructureerd dossier per medewerker is de norm in vergelijkbare Europese regelgeving (AVG, ISO 27001) en is ook hier de lat.
Zo bouw je een AI-geletterdheidstraining op
Een praktisch stappenplan: (1) Maak een AI-inventarisatie — lijst per team of rol welke AI-tools worden gebruikt en hoe intensief. Twee kolommen: tool en AI-functie die er gebruik van maakt. (2) Bepaal het vereiste kennisniveau per rol — light gebruiker versus beslissingsondersteunend gebruik vraagt om een ander niveau. Kijk bij hoog-risico-toepassingen (Bijlage III: recruitment, diagnostisch, krediet) naar de extra eisen voor gebruiksverantwoordelijken. (3) Stel de trainingsinhoud samen — rol-specifiek, gericht op de concrete tools, inclusief de drie kernvragen hierboven. Intern of extern: het maakt de verordening niet uit, als de kwaliteit maar voldoende is. (4) Documenteer direct — maak per medewerker een trainingsdossier en leg het vast in het AI-register. (5) Plan een herhalingsmoment — als je nieuwe AI-tools introduceert of bestaande tools significant upgraden, update de training en het dossier. AI-geletterdheid is geen eenmalig vinkje maar een doorlopende verplichting.
Veelgestelde vragen over AI-geletterdheidstraining en de EU AI Act
Geldt artikel 4 ook voor kleine bedrijven en zzp'ers?
Wat telt als voldoende AI-geletterdheid?
Mogen we een bestaande AI-cursus van een externe aanbieder gebruiken?
Wat zijn de gevolgen als we dit niet goed regelen?
Hoe snel kunnen wij aan artikel 4 voldoen?
AI-geletterdheidstraining audit-klaar regelen?
Plan een gratis intake voor de AI Act Scan. We kijken samen naar je AI-gebruik, stellen rol-specifieke training samen en leveren een gedocumenteerd dossier — gratis en vrijblijvend.
Plan een gratis AI Act intake →Gratis en vrijblijvend · Reactie binnen één werkdag · Vaste prijs vooraf, geen verrassingen