Artikel

EU AI Act 2 augustus 2026: wat verandert er en wat moet je doen?

Art. 113 van Verordening (EU) 2024/1689 maakt de EU AI Act op 2 augustus 2026 volledig van toepassing. Maar wat betekent die datum precies, wat is via de Digital Omnibus uitgesteld en wat moet je als mkb'er nu regelen?

Geschreven door Loek Delahaye, oprichter, Delahaye Solutions · ex-CTO met 10+ jaar ervaring in software en AIGepubliceerd:
Kort antwoord
  • 2 augustus 2026 is de datum waarop Art. 113 van Verordening (EU) 2024/1689 de EU AI Act volledig van toepassing maakt. Nationale toezichthouders in alle 27 EU-lidstaten krijgen volledige handhavingsbevoegdheden.
  • Art. 4 (AI-geletterdheid) en Art. 5 (verboden AI-toepassingen) zijn al van kracht sinds 2 februari 2025. De sleutelverandering op 2 augustus is niet dat nieuwe verplichtingen bijkomen voor de meeste mkb-bedrijven, maar dat handhaving volledig operationeel wordt.
  • Goed nieuws via de Digital Omnibus: de zwaardere Bijlage III-verplichtingen voor hoog-risico AI (werving, krediet, diagnostiek) zijn uitgesteld naar 2 december 2027. Dat geeft extra tijd voor wie AI inzet in die categorieën.
  • Wat je nu concreet moet doen: (1) documenteer welke AI-tools je gebruikt en voor welke taken, (2) zorg dat medewerkers die AI gebruiken aantoonbaar AI-geletterd zijn (Art. 4), (3) stel een AI-register op als je hoog-risico AI gebruikt.
  • De boetes onder Art. 99 lopen op tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet voor de zwaarste schendingen (Art. 5), en tot 15 miljoen euro of 3% voor overige schendingen.

Waarom is 2 augustus 2026 een sleuteldatum?

2 augustus 2026 is de datum waarop Art. 113 van Verordening (EU) 2024/1689 de EU AI Act volledig van toepassing maakt. De verordening is in vier fasen ingevoerd: verboden AI-toepassingen (Art. 5) en AI-geletterdheid (Art. 4) werden al van kracht op 2 februari 2025; de verplichtingen rond general-purpose AI-modellen (GPAI) volgden op 2 augustus 2025; op 2 augustus 2026 wordt de rest van kracht, inclusief de volledige operationalisering van de nationale toezichthouders. Dat betekent dat toezichthouders in alle 27 EU-lidstaten vanaf die datum inspecties mogen uitvoeren, boetes mogen opleggen en naleving mogen afdwingen voor alle artikelen die nu in werking treden. Veel bedrijven denken dat de deadline voor hen nog ver weg is, maar voor de meeste mkb'ers is de kernverplichting (Art. 4 AI-geletterdheid) al achttien maanden oud.

Drie sleutelontwikkelingen

Wat er precies verandert op 2 augustus 2026

De datum brengt drie ontwikkelingen samen: de volledige inwerkingtreding van resterende artikelen, de volledige handhavingscapaciteit van nationale toezichthouders en een belangrijke uitzondering via de Digital Omnibus die de timing voor hoog-risico AI verschuift.

Ontwikkeling 1: volledige handhaving Art. 4 AI-geletterdheid

Art. 4 van Verordening (EU) 2024/1689 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken (deployers) om voldoende te zorgen dat hun medewerkers AI-geletterd zijn. Dit artikel is al van kracht sinds 2 februari 2025. De verandering op 2 augustus 2026 is dat nationale toezichthouders nu ook formeel handhaven: ze mogen audits uitvoeren, documentatie opvragen en boetes opleggen. Heeft een bedrijf in de afgelopen achttien maanden niets gedaan aan AI-geletterdheid, dan is de kans op een handhavingsactie na 2 augustus aanzienlijk groter. Art. 4 heeft geen proportionaliteitsuitzondering voor kleine bedrijven, maar de omvang van de verwachte maatregelen is wel proportioneel aan het risico en de schaal van AI-gebruik.

Ontwikkeling 2: verboden AI-toepassingen (Art. 5) al volledig gehandhaafd

Art. 5 van de EU AI Act verbiedt een reeks AI-toepassingen die als onaanvaardbaar risico worden beschouwd: biometrische real-time surveillance in openbare ruimten (met beperkte uitzonderingen), social scoring door overheden, manipulatieve AI die gebruik maakt van onderbewuste technieken, en AI die kwetsbare groepen uitbuit. Art. 5 is ook al van kracht sinds 2 februari 2025. De boetes voor schendingen van Art. 5 zijn de hoogste in de verordening: tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet, het hoogste van de twee (Art. 99 lid 3 Verordening (EU) 2024/1689). Voor de meeste mkb-bedrijven zijn verboden toepassingen geen directe zorg, maar het is essentieel te weten welke AI-systemen in je organisatie worden gebruikt.

Ontwikkeling 3: Bijlage III hoog-risico AI uitgesteld naar 2 december 2027

De Digital Omnibus (formeel aangenomen door de EU-Raad op 29 juni 2026; OJ-publicatie verwacht voor augustus 2026) stelt de verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen uit Bijlage III uit naar 2 december 2027. Bijlage III omvat onder andere: AI voor CV-screening en kandidaatselectie (categorie 4), AI voor kredietbeoordeling (categorie 5) en AI in kritieke infrastructuur (categorie 2). Dit uitstel geeft bedrijven die AI inzetten voor werving, leningen of diagnostiek extra tijd om aan de zwaardere documentatieplichten van Art. 13 en Bijlage IV te voldoen. Art. 4 (AI-geletterdheid) en Art. 5 (verboden toepassingen) vallen buiten dit uitstel en blijven per 2 augustus 2026 volledig van kracht.

Checklist voor nu

Wat moet je nu concreet regelen?

Voor de meeste mkb-bedrijven komt de plicht na 2 augustus 2026 neer op vier concrete stappen. Stap 1: maak een AI-inventarisatie. Leg per team of rol vast welke AI-tools worden gebruikt en voor welke taken. Dat is de grondslag voor zowel het AI-register als de AI-geletterdheidstraining. Stap 2: zorg voor aantoonbare AI-geletterdheid (Art. 4). Elke medewerker die AI-tools gebruikt moet begrijpen hoe die werkt, wat de beperkingen zijn en hoe te handelen als de AI een fout maakt. Leg dit per medewerker vast in een trainingsdossier. Stap 3: classificeer of je hoog-risico AI gebruikt. Gebruik je AI voor werving, krediet of diagnostiek? Dan valt dat onder Bijlage III en gelden er extra verplichtingen (nu uitgesteld naar 2 december 2027, maar begin op tijd met de voorbereiding). Stap 4: onderbouw alles in een AI-register. Dat is de centrale plek waar toezichthouders bij een audit naar zullen vragen.

Meer over wat Art. 4 concreet vereist voor jouw team: lees het artikel over AI-geletterdheidstraining of over hoe je een AI-register opstelt.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen over de EU AI Act deadline van 2 augustus 2026

Is Art. 4 AI-geletterdheid echt al van kracht of pas per 2 augustus 2026?
Art. 4 van Verordening (EU) 2024/1689 is van kracht sinds 2 februari 2025, niet pas per 2 augustus 2026. De verordening is bewust gefaseerd ingevoerd: Art. 4 en Art. 5 (verboden toepassingen) traden achttien maanden voor de volledige toepassing van de rest van de verordening in werking. 2 augustus 2026 is de datum waarop de nationale toezichthouders hun volledige handhavingsbevoegdheden operationeel hebben en de rest van de verordening (Art. 113) van toepassing wordt. Bedrijven die nu nog niets aan AI-geletterdheid hebben gedaan, lopen dus al achter.
Wat zijn de boetes als we niets doen?
De boetes staan in Art. 99 van Verordening (EU) 2024/1689 en zijn gestaffeld naar ernst. Voor schendingen van Art. 5 (verboden AI-toepassingen) kunnen boetes oplopen tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet, het hoogste van de twee. Voor andere schendingen, waaronder schendingen van Art. 4 (AI-geletterdheid), is het maximum 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor het verstrekken van onjuiste informatie aan toezichthouders geldt een maximum van 7,5 miljoen euro of 1%. Nationale toezichthouders hanteren doorgaans een proportioneel beleid: de eerste handhavingsacties richten zich op opzettelijke schendingen en bedrijven die herhaaldelijk weigeren te voldoen, niet op kleine mkb'ers die te goeder trouw een poging doen.
Wat verandert de Digital Omnibus voor mijn bedrijf?
De Digital Omnibus (formeel aangenomen door de EU-Raad op 29 juni 2026) stelt de verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen uit Bijlage III uit naar 2 december 2027. Bijlage III omvat AI gebruikt in werving, kredietbeoordeling, diagnostiek, kritieke infrastructuur en soortgelijke gevoelige toepassingen. Als je in die categorieën AI gebruikt, heb je tot 2 december 2027 om te voldoen aan de extra documentatie- en toezichtverplichtingen van Art. 13 en Bijlage IV. Dit uitstel geldt niet voor Art. 4 (AI-geletterdheid) en Art. 5 (verboden toepassingen): die zijn en blijven van kracht per 2 februari 2025.
Geldt de EU AI Act ook voor kleine bedrijven en zzp'ers?
Ja. Art. 4 van de EU AI Act kent geen minimale bedrijfsomvang: als je als zzp'er of klein bedrijf AI-tools gebruikt in je werk, geldt de verplichting ook voor jou. Wat wel meespeelt is het proportionaliteitsbeginsel: van een zzp'er die af en toe ChatGPT gebruikt voor een samenvatting wordt minder uitgebreide documentatie verwacht dan van een bedrijf met vijftig medewerkers in hoog-risico-rollen. De Digital Omnibus heeft voor micro-ondernemers (minder dan tien medewerkers en minder dan twee miljoen euro omzet) enkele administratieve verlichtingen ingevoerd, maar het kernprincipe (begrijp wat de AI doet en documenteer dat je dat begrijpt) geldt voor iedereen.
Hoe snel kunnen we aan de EU AI Act voldoen?
Met de AI Act Scan van Delahaye Solutions ben je voor Art. 4 (AI-geletterdheid) in ongeveer een week op orde: we inventariseren je AI-gebruik per rol, stellen rol-specifieke AI-geletterdheidstraining samen, verzorgen de training voor je team en leveren een audit-klaar trainingsdossier als onderdeel van het volledige AI-register. Vaste prijs: 750 euro voor kleine teams en zzp'ers, 1.500 euro voor bedrijven met 10-50 medewerkers. Gebruik je ook hoog-risico AI? Dan adviseren we nu alvast te beginnen met de voorbereidende inventarisatie en classificatie, zodat je bij de Bijlage III-deadline van 2 december 2027 klaar bent.
Meer lezen

Voor 2 augustus compliant zijn met de EU AI Act?

Plan een gratis intake voor de AI Act Scan. We inventariseren je AI-gebruik, stellen rol-specifieke AI-geletterdheidstraining samen en leveren een volledig AI-register, audit-klaar en in vaste prijs.

Plan een gratis AI Act intake →

Gratis en vrijblijvend · Reactie binnen één werkdag · Vaste prijs vooraf, geen verrassingen